Binh Thế: Xu hướng và momentum

"Cố thiện chiến giả, cầu chi ư thế, bất trách ư nhân." — Tôn Tử, Thiên 5: Binh Thế (兵勢). (Người giỏi dùng binh tìm ở thế trận, không đổ lỗi cho người.)

"Như chuyển viên thạch ư thiên nhận chi sơn giả, thế dã." (Như lăn đá tròn từ núi cao ngàn nhận xuống, đó là thế.)

"Thế" trong binh pháp chính là xu hướng trong giao dịch. Giao dịch thuận xu hướng là đi xuôi dòng, ít tốn sức. Tôn Tử phân biệt "Chính" (正), lực lượng chính diện, tương ứng phương pháp giao dịch chính của bạn, và "Kỳ" (奇) — đòn bất ngờ, tương ứng setup đặc biệt với tỷ lệ thắng cao.

Sau đáy COVID (659 điểm, tháng 3/2020), VN-Index tăng liên tục lên 1.528 điểm vào tháng 1/2022 — tăng 132% trong chưa đầy hai năm, hàng triệu tài khoản F0 mở mới. Nhóm liên tục short hoặc bán sớm vì "giá đã quá cao, phải giảm" đã bỏ lỡ toàn bộ sóng tăng lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhóm mua các cổ phiếu đầu ngành khi xu hướng xác nhận, trailing stop theo MA50, đã lãi 50-200% trong 12 tháng.

Những người thắng lớn nhất giai đoạn 2020-2021, tôi quan sát thấy, thường đơn giản là những người "mua và giữ" theo trend, không cố đoán đỉnh đáy.

Nguyên tắc thực chiến: xác định xu hướng trên khung lớn (D1, W1) trước khi tìm điểm vào lệnh trên khung nhỏ. Chỉ mua khi xu hướng lớn tăng, chỉ bán khi xu hướng lớn giảm. Phân bổ hợp lý: khoảng 80% giao dịch theo hệ thống chính (Chính), 20% cho setup đặc biệt (Kỳ).

Về tri thức gốc: Binh Thế tương ứng với Vô vi (Wu Wei) trong Đạo giáo — hành động không cưỡng cầu, thuận theo tự nhiên. "Cầu chi ư thế" chính là vô vi trong trading: thuận theo xu hướng thay vì chống lại nó. Trader cố "bắt đáy" hay "bắt đỉnh" là đang cưỡng cầu; giao dịch theo trend là vô vi.

Binh Pháp Tôn Tử nằm ngoài bốn trụ cột của Phương pháp Tri Thức Gốc, nhưng củng cố thêm cho chúng. Phần này được dạy kỹ nhất trong khóa Quản trị rủi ro.