Phương pháp Tri Thức Gốc

Trên fisocial.vn, cụm từ "tri thức gốc" mang hai nghĩa khác nhau. Nghĩa thứ nhất là phương pháp luận: cách chúng tôi dựng mọi giáo trình kỹ thuật. Nghĩa còn lại là ba trụ cột triết học cụ thể, dùng cho phần kỷ luật và tâm lý giao dịch.

Hai lớp này bổ trợ nhau và được dạy tách riêng. Trang này trình bày từng lớp ngay từ đầu, để bạn biết chính xác mình nhận được gì ở từng khóa học.

Lớp 1 — First Principles: lý luận từ nguyên lý gốc

Thay vì học thuộc quy tắc truyền miệng hay mẫu hình lặp lại vô căn cứ, First Principles quay về hỏi thẳng: hiện tượng này thực chất là gì, và cơ chế nào tạo ra nó.

Một cây nến là bốn con số: mở, cao, thấp, đóng. Bốn con số đó ghi lại kết quả một cuộc đấu giá trong một khoảng thời gian. Khối lượng đo lượng tiền thật sự bước vào cuộc đấu giá ấy, nên chúng tôi đọc khối lượng ngang hàng với giá. Mọi giáo trình kỹ thuật và định lượng trên site này đều bắt đầu từ câu hỏi "bản chất là gì" trước khi tới kỹ thuật ứng dụng.

Lớp này áp dụng trong: Tôi là Trader, Phân tích kỹ thuật, Quản trị rủi ro, Tâm lý giao dịch, Chứng khoán phái sinh Việt Nam, Đầu cơ và Phòng hộ giá hàng hóa phái sinh.

Ngoại lệ: Trading System Design không gắn tên này, dù vẫn lý luận chặt chẽ. Trọng tâm của khóa đó là kiểm định dữ liệu và cơ giới hóa.

Lớp 2 — Ba trụ cột triết học, một lớp kiểm chứng, một lớp chiến lược

Khi nói "tri thức gốc" theo nghĩa triết học, chúng tôi dùng ba trụ cột: Phật giáo (Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, Tam pháp ấn, Duyên khởi), Đạo Đức Kinh của Lão Tử, và Chủ nghĩa Khắc kỷ (Stoicism, Hy Lạp–La Mã cổ đại). Ba truyền thống này hình thành độc lập ở ba nền văn minh, nhưng gặp nhau ở cùng những kết luận về tham, sợ và sự bám chấp.

Bên trên ba trụ cột có hai lớp giúp dùng chúng có kỷ luật. Lớp kiểm chứng trả lời câu hỏi khi nào một nhận định đủ căn cứ để đặt tiền. Lớp chiến lược lấy từ Binh pháp Tôn Tử. Ngoài chừng ấy, chúng tôi không mở rộng sang truyền thống nào khác.

Chúng tôi không dạy ba trụ cột này như triết học thuần túy. Chúng chỉ xuất hiện khi có một vấn đề tâm lý cụ thể của người giao dịch cần giải quyết, và luôn ghi rõ trích từ đâu, thay vì nói chung chung "triết học phương Đông".

Cách chúng tôi dùng: đây là công cụ đào sâu kỷ luật và nhận thức, đọc như một hệ triết học. Lớp học không dùng nó để bói hướng thị trường.

Tứ Diệu Đế — Phật giáo

Bốn chữ Khổ, Tập, Diệt, Đạo nói một chuỗi: khổ đau là điều tất yếu, nó có nguyên nhân xác định, và có con đường đi ra khỏi nó.

Ứng dụng: thua lỗ là chi phí vận hành của nghề, không phải bằng chứng bạn thất bại. Hiểu vậy thì bạn cắt lỗ đúng kế hoạch được, thay vì ngồi gồng lệnh.

Bát Chánh Đạo — Phật giáo

Tám nhánh thực hành đi theo thứ tự: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định. Chúng móc vào nhau thành một chuỗi thực hành liền mạch.

Ứng dụng: khung cho kỷ luật hệ thống và tự vấn sau giao dịch. Chánh niệm và Chánh định làm nền cho nhật ký giao dịch; Chánh tinh tấn làm nền cho việc kiên nhẫn chờ đúng thiết lập.

Đạo Đức Kinh — Đạo giáo

Tư tưởng của Lão Tử về Đạo, Đức và vô vi, tức hành động không cưỡng cầu. Kèm nguyên lý "nhu thắng cương": cái mềm thắng cái cứng theo thời gian.

Ứng dụng: không đuổi theo thị trường đã chạy xa, không cưỡng ép một thiết lập chưa chín. Vô vi ở đây là kỷ luật chờ đợi.

Chủ nghĩa Khắc kỷ — Stoicism

Dichotomy of control: phân biệt rạch ròi điều bạn kiểm soát được (quy trình, kỷ luật, kích thước lệnh) với điều bạn không kiểm soát được, tức kết quả của một lệnh cụ thể. Đức hạnh là điều thiện duy nhất (Marcus Aurelius, Epictetus, Seneca).

Ứng dụng: giữ bình thản trước biến động mạnh, và quản lý cái tôi sau một chuỗi thắng. Bạn tự đánh giá qua mức độ tuân thủ quy trình, không qua kết quả từng lệnh.

Tri thức gốc giải quyết vấn đề gì của bạn

Mỗi trụ cột vào đúng lúc một vấn đề tâm lý cụ thể nảy ra trong lúc giao dịch. Bảng dưới đây ghép từng vấn đề với nguồn tương ứng và cách dùng.

Vấn đề thường gặp	Nguồn tri thức gốc	Cách áp dụng
FOMO: vào lệnh khi thị trường đã chạy mạnh	Bát Chánh Đạo · Đạo Đức Kinh	Chánh tinh tấn và vô vi: chờ đúng thiết lập thay vì đuổi giá. Coi "không vào lệnh" cũng là một quyết định chủ động.
Không cắt lỗ vì tin rằng giá sẽ hồi	Tứ Diệu Đế	Thua lỗ là một phần tất yếu của cuộc chơi. Cắt lỗ đúng kế hoạch là một hành động kỷ luật.
Tăng khối lượng quá mức hoặc gồng lệnh sau một chuỗi thắng	Chủ nghĩa Khắc kỷ	Dichotomy of control: tách bạch điều kiểm soát được khỏi điều không. Một chuỗi thắng không làm thay đổi xác suất của lệnh tiếp theo.
Giao dịch trả thù sau một khoản lỗ lớn	Đạo Đức Kinh · Bát Chánh Đạo	Vô vi và Chánh niệm: dừng lại quan sát thay vì phản ứng ngay. Vào lệnh để gỡ là cưỡng cầu, đi ngược hệ thống của chính bạn.
Phụ thuộc tín hiệu của người khác, không tin hệ thống của mình	Bát Chánh Đạo	Chánh kiến và Chánh tư duy: xây nhận thức đúng về xác suất và lợi thế của chính hệ thống đang dùng, thay vì mượn niềm tin từ người khác.
Tự mãn, mất cảnh giác sau một giai đoạn thắng dài	Tứ Diệu Đế · Khắc kỷ	Vô thường và memento mori: mọi lợi thế đều có thể mất khi điều kiện thị trường đổi khác. Duy trì nhật ký tự vấn bất kể đang thắng hay thua.

Hai lớp đứng ở đâu trong chương trình

Trên toàn bộ chương trình, First Principles là lớp bắt buộc: mọi khóa kỹ thuật và định lượng đều lý luận từ nguyên lý gốc thay vì quy tắc truyền miệng.

Tri thức gốc triết học là lớp sâu hơn, và nó tập trung ở phần tâm lý và kỷ luật. Ở đó kiến thức kỹ thuật một mình không giữ nổi một người tuân thủ hệ thống của chính họ qua nhiều chu kỳ thị trường.

Học phương pháp này ở đâu

Khóa Tri thức gốc cho Trader dạy riêng lớp triết học này, đọc từ nguồn sơ cấp, trong 8 buổi học trực tiếp. Bạn không cần có hệ thống giao dịch để học, và buổi cuối bạn viết ra Tuyên ngôn giao dịch của riêng mình.

Học phương pháp này