Ival và Cộng Sự
Ngôn ngữ / Language

Trading qua lăng kính văn chương

Tham thì thâm: tục ngữ Việt về lòng tham, nỗi sợ và cảm xúc

Kế hoạch được viết lúc tâm tĩnh nhưng thực thi lúc tâm động. Bảy câu tục ngữ về lòng tham, cơn giận và nỗi sợ, và vì sao "tham thì thâm" cũng có thể dạy sai.

· 4 phút đọc · Mr. Ival — Lê Minh Phương

Trading qua lăng kính văn chương · Bài 2/16. Bài trước nói về quản lý vốn. Bài này nói về thứ thường phá vỡ quản lý vốn: cảm xúc.

Kế hoạch giao dịch được viết lúc tâm tĩnh, nhưng được thực thi lúc tâm động. Lòng tham khiến ta dời mục tiêu, nỗi sợ khiến ta cắt sớm, cơn giận khiến ta vào lệnh để "gỡ". Người Việt đã đặt tên cho từng trạng thái ấy từ rất lâu.

Tham thì thâm

Lệnh đã chạm mục tiêu, nhưng ta dời take-profit ra xa thêm "vì xu hướng còn mạnh". Giá quay đầu, lệnh đang lời thành hòa vốn, rồi thành lỗ. Cái "thâm" ở đây không chỉ là tiền mà còn là niềm tin vào kế hoạch: lần sau ta sẽ nghi ngờ chính mục tiêu mình đặt ra.

Được voi đòi tiên

Đạt mục tiêu tháng sớm, ta tăng khối lượng để "kiếm thêm". Đây thường là lúc trả lại lợi nhuận, vì hai lý do. Một: tâm lý vừa thắng làm ta nới tiêu chuẩn vào lệnh. Hai: khối lượng lớn hơn đúng vào giai đoạn hệ thống có thể bước vào chuỗi thua bình thường của nó. Mục tiêu tháng đã đạt thì việc đáng làm nhất thường là giảm tần suất, không phải tăng khối lượng.

Tham bát bỏ mâm

Chạy theo cái lời nhỏ mà bỏ mặc rủi ro lớn. Bán quyền chọn không phòng hộ, scalp ăn vài giá mà không có stop, giữ lệnh qua tin lớn để "ăn thêm chút swap"... Đều là nhặt bát cơm mà để rơi cả mâm. Các chiến lược thắng thường xuyên với lợi nhuận nhỏ nhưng có một rủi ro đuôi lớn trông rất đẹp trên sổ sách cho đến ngày cái mâm rơi.

Cả giận mất khôn

Sau một lệnh thua đau, ta vào ngay lệnh khác, to hơn, để "lấy lại". Đây là giao dịch trả thù (revenge trading), và câu tục ngữ bốn chữ này gần như đủ cho cả một bài giảng. Cách phòng đơn giản nhất là một quy tắc cơ học viết sẵn: thua hai lệnh liên tiếp hoặc chạm mức lỗ ngày thì đóng nền tảng, đi bộ, quay lại vào hôm sau.

Của thiên trả địa

Tiền đến dễ thì đi cũng dễ. Một lệnh lời lớn nhờ may mắn, ví dụ quên đặt stop mà giá lại chạy đúng hướng, nguy hiểm hơn một lệnh thua đúng quy trình. Lệnh thua đúng quy trình dạy ta chấp nhận rủi ro. Lệnh thắng sai quy trình dạy ta rằng sai quy trình cũng không sao, và thị trường sẽ thu lại bài học ấy, thường kèm lãi.

Tiền mất tật mang

Mất tiền chưa phải là phần tệ nhất. Phần tệ nhất là thói quen mang theo sau đó: sợ vào lệnh dù setup đúng, cắt lời quá sớm, hay ngược lại là gồng lỗ vì không chịu thêm một lần thua nữa. Sau một giai đoạn sụt giảm vốn lớn, việc đầu tiên không phải là gỡ tiền mà là chữa "tật": giảm khối lượng xuống mức nhỏ đến mức không còn sợ, rồi xây lại từng bước.

Thắng không kiêu, bại không nản

Câu này là đích đến của cả bài: giữ tâm thế như nhau sau lệnh thắng và lệnh thua. Không phải vô cảm, mà là không để cảm xúc của lệnh trước quyết định lệnh sau. Một cách luyện tập: ghi vào nhật ký cảm xúc của bạn trước mỗi lệnh bằng một từ, rồi sau một tháng xem những lệnh vào lúc "hưng phấn" hay "bực" có kết quả thế nào so với lúc "bình thường".

Giới hạn của phép loại suy

Đọc máy móc, "tham thì thâm" có thể dạy sai: nhiều trader vì sợ tham mà chốt lời quá sớm, cắt mất những lệnh chạy dài vốn là nguồn lợi nhuận chính của các hệ thống theo xu hướng. Vấn đề không phải là muốn lời nhiều, mà là thay đổi kế hoạch giữa chừng vì cảm xúc. Một hệ thống được thiết kế để giữ lệnh thắng lâu, với stop dời theo quy tắc, không phải là tham. Tham là khi quy tắc bị bỏ qua.

Câu hỏi cho bạn: trong mười lệnh gần nhất, có bao nhiêu lệnh bạn đã sửa mục tiêu hoặc stop sau khi vào lệnh, và những lệnh đó kết thúc ra sao?

Bài 3: Nước chảy đá mòn, tục ngữ Việt về kỷ luật và đọc thị trường.


Tài liệu giáo dục của Ival và Cộng sự, không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch sản phẩm có đòn bẩy có thể mất toàn bộ vốn.

Muốn đi sâu hơn nội dung này?

Để lại thông tin, chúng tôi trao đổi để xác định điểm xuất phát và lộ trình phù hợp với bạn.

Đăng ký tư vấn
  1. 01Chúng tôi hỏi trước Bạn giao dịch thị trường nào, đã học ở đâu, đang vướng khâu nào.
  2. 02Đề xuất một lộ trình Có thể là chương trình trọn gói, cũng có thể chỉ là một khóa kỹ năng cốt lõi.
  3. 03Bạn quyết định Tư vấn xong bạn mới chốt, không có áp lực quyết ngay.
Nhắn Zalo để được tư vấn